به گزارش ثریا - امیرعباس محمدی کوشکی، سرپرست تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران، اظهار کرد: مجمع جهانی اقتصاد در داووس ۲۰۲۵ بار دیگر ثابت کرد که فناوری و نوآوری در هسته اصلی تصمیم‌سازی جهانی و چشم‌انداز توسعه اقتصادی قرار دارند و تحولات مرتبط با هوش مصنوعی، فناوری‌های نوظهور و حکمرانی فناوری بیش از هر زمان دیگری محور بحث کشورها، شرکت‌ها و دولت‌ها شده است.

وی با تاکید بر اینکه در داووس ۲۰۲۵، هوش مصنوعی (AI) نه به‌عنوان فناوری آتی، بلکه به‌عنوان نیروی تحول جهانی مطرح شد، افزود: گزارش‌ها نشان می‌دهند که AI اکنون در صنعت، بهداشت، زنجیره تامین، امنیت و اقتصاد به سرعت در حال گسترش است و نقش آن در تعیین موقعیت رقابتی کشورها روزبه‌روز پررنگ‌تر می‌شود. بخش قابل توجهی از بحث‌ها حول این نکته بود که AI با سرعتی بی‌سابقه در حال تغییر ماهیت بازارهای کار، ساختار صنعتی و مدل‌های کسب‌وکار است، به‌ گونه‌ای که دیگر هیچ کشور یا بنگاهی نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد.  

محمدی خاطر نشان کرد: از این رو رهبران اقتصادی در داووس هشدار دادند که هوش مصنوعی می‌تواند بازار کار آینده را با تغییرات اساسی مواجه کند. گزارش‌ها و سخنرانی‌ها، از جمله تحلیل‌های صندوق بین‌المللی پول در حاشیه داووس، نشان می‌دهند که AI به‌ عنوان «تسونامی بازار کار» معرفی شده که بیش از نیمی از مشاغل در کشورهای پیشرفته را تحت تأثیر قرار خواهد داد و به‌ویژه جوانان و نیروی کار کم‌مهارت بیشترین چالش را تجربه خواهند کرد.  

سرپرست تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران با بیان اینکه در بسیاری از پنل‌ها و نشست‌های تخصصی، نقش AI در نوآوری صنعتی، سیستم‌های خودکار، رباتیک و تحلیل داده‌های بزرگ برجسته شد، اظهار کرد: رؤسای شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران در این جلسه اشاره کردند که ترکیب AI با رباتیک و اتوماسیون می‌تواند آینده تولید و خدمات را دگرگون کند و برنامه‌ریزی‌های بلندمدت فناوری را نیز از ۱۰ سال به دوره‌های ۵ ساله یا کمتر تقلیل دهد، زیرا شتاب فناوری به‌سرعت افزایش یافته است.  

۱۰ فناوری نوظهور ۲۰۲۵ – نقشه مسیر آینده

وی اضافه کرد: مجمع جهانی اقتصاد با همکاری شبکه Global Future Councils و مؤسسه Frontiers، گزارش ویژه‌ای تحت عنوان Top 10 Emerging Technologies of 2025 منتشر کرد که ۱۰ فناوری را معرفی می‌کند و قرار است در ۳ تا ۵ سال آینده اثرات گسترده‌ای بر اقتصاد، جامعه، محیط‌زیست و تکنولوژی داشته باشند. در این گزارش رسمی این ۱۰ فناوری به این شرح معرفی شدند:

۱. Structural Battery Composites – مواد ساختاری که هم وزن سازه را تحمل می‌کنند و هم انرژی ذخیره می‌کنند، کاربرد گسترده در وسایل نقلیه هوشمند و هواپیماها
۲. Osmotic Power Systems – انرژی پاک از اختلاف شوری آب که منجر به تولید برق کم‌هزینه و پایدار می‌شود
 ۳. Advanced Nuclear Technologies – فناوری‌های نوین هسته‌ای شامل رآکتورهای کوچک و کم‌هزینه که می‌توانند انرژی پایدار بدهند
۴. Engineered Living Therapeutics – داروهای زنده مهندسی‌شده که بدن را مستقیماً درمان می‌کنند و هزینه درمان را کاهش می‌دهند
۵. GLP-1 Receptor Agonists for Neurodegenerative Diseases – داروهایی با پتانسیل درمان بیماری‌های مغزی مانند آلزایمر
۶. Autonomous Biochemical Sensing – حسگرهای بیوشیمیایی خودکار که سلامت و آلودگی را با دقت بالا پایش می‌کنند
۷. Green Nitrogen Fixation – روش‌های سبز تثبیت نیتروژن برای کشاورزی پایدار
۸. Nanozymes – نانومواد با خواص کاتالیزوری که در درمان، آب‌رسانی و صنایع استفاده می‌شوند
۹. Collaborative Sensing – حسگرهای شبکه‌ای برای شهرهای هوشمند و مدیریت داده‌های محیطی
۱۰. Generative Watermarking – تکنیک‌های امضای محتوا برای تشخیص واقعی یا AI-ساخته که مقابله با اخبار جعلی را تسهیل می‌کند.

محمدی تاکید کرد: این ۱۰فناوری نه‌تنها در حوزه‌های انرژی، سلامت و تولید تحول ایجاد می‌کنند، بلکه نشان‌دهنده مسیرهای نوآوری جهانی هستند که کشورها و شرکت‌ها باید برای توسعه و سیاست‌گذاری بر آن‌ها تمرکز کنند.  

رقابت جهانی در فناوری و AI

وی با بیان اینکه در داووس ۲۰۲۵ بار دیگر روشن شد که زیرساخت‌های فناوری و هوش مصنوعی به‌مثابه عنصر ژئوپلیتیکی مهم محسوب می‌شوند، ادامه داد: کشورها در تلاشند تا مزیت تکنولوژیک و استقلال دیجیتال خود را حفظ کنند، زیرا این مزیت نه‌فقط اقتصادی، بلکه سیاستگذاری، امنیت ملی و قدرت تاثیرگذاری بین‌المللی را نیز تعیین می‌کند.  

سرپرست تیم اختراعات ایران یادآور شد: بحث‌های این دوره نشان داد که استراتژی‌های AI در سطح جهانی باید بین همکاری بین‌المللی و استقلال فناوری تعادل برقرار کنند تا از انحصار قدرت فناورانه، محدودیت‌های دسترسی به داده‌ها یا تسلط انحصاری شرکت‌های بزرگ جلوگیری شود. این نگرانی به‌ویژه برای کشورهایی که تازه در مسیر فناوری‌های نوظهور قرار گرفته‌اند، اهمیت بیشتری دارد.  

به گفته وی در حاشیه داووس ۲۰۲۵ نیز شواهدی از رشد علاقه سرمایه‌گذاری در AI در منطقه خاورمیانه به‌ویژه در امارات و عربستان دیده شد، به گونه‌ای که شرکت‌های سرمایه‌گذاری منطقه‌ای، مانند صندوق‌های دولتی امارات، اعلام کردند که تمرکز خود را بر هوش مصنوعی و رباتیک به‌عنوان بخش‌های کلیدی رشد صنعتی گذاشته‌اند. این نشان‌دهنده حرکت منطقه به سمت مرکزیت در اقتصاد دیجیتال و AI است.

وی تاکید کرد: گرچه ایران در داووس ۲۰۲۵ حضور رسمی گسترده نداشت، اما بررسی‌های جهانی نشان داده‌اند که رقابت در حوزه فناوری و نوآوری به‌سرعت جهانی شده است و کشورهایی که نتوانند در این میدان حضور فعال داشته باشند، از چرخه تصمیم‌سازی علمی و فناورانه عقب می‌مانند. تحلیل‌های مستقل اشاره کرده‌اند که جهان در حال تغییر سریع در زیرساخت‌های AI، زیست‌فناوری، نانوفناوری و دیجیتال است و این روند بر کشورهایی مانند ایران نیز اثر خواهد گذاشت، اگرچه این بخش‌ها خارج از گزارش رسمی داووس بیان نمی‌شود و بر اساس گزارش‌های دیگر جهانی قابل مشاهده است.  

محمدی اظهار کرد: داووس ۲۰۲۵ بار دیگر ثابت کرد که «هوش مصنوعی محور اصلی نوآوری جهانی است و پیامدهای گسترده‌ای بر بازار کار آینده دارد»، «۱۰ فناوری نوظهور ۲۰۲۵ مسیرهای تحول را در انرژی، سلامت، مواد و اعتماد دیجیتال ترسیم می‌کنند»، «ژئوپلیتیک فناوری در حال تبدیل به یکی از مهمترین عناصر رقابت جهانی است، به‌گونه‌ای که کشورها برای حفظ استقلال فناورانه و دسترسی به بازارهای نوظهور و داده‌های دیجیتال برنامه‌ریزی می‌کنند» و «در خاورمیانه نیز علائم سرمایه‌گذاری و حضور فعال در اکوسیستم AI دیده می‌شود، هرچند ایران در داووس نقشی رسمی نداشته است، اما نیازمند استراتژی‌های مقتدرانه برای حضور در این میدان جهانی است».

منبع : هوش مصنوعی